Êtes-vous Charlie?

Σκέψεις με αφορμή τη σφαγή στο Charlie Hebdo

Από τον ΚΩΣΤΗ ΚΟΣΜΕΑ

Απλά το σκεφτόμουνα παρακολουθώντας την είδηση με τους νεκρούς στο Charlie Hebdo και τις μεγάλες διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε πολλές πόλεις του κόσμου. Το να κάτσεις να λες πόσο απάνθρωπα είναι αυτά τα οποία γίνονται από τους τζιχαντιστές δεν προσθέτεις κάτι καινούργιο. Και το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο από ένα απλό «Je suis Charlie».

Η ελευθερία του τύπου και της έκφρασης είναι ένα θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία, αλλά δεν μπορεί να είναι πανάκεια ούτε ο αποκλειστικός απώτερος ηθικός ορίζοντας, ειδικά όταν αυτό το δικαίωμα συγκρούεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα του ευρωπαϊκού νομικού μας πολιτισμού όπως είναι ο σεβασμός της διαφορετικότητας. Εδώ στη Δύση η μονομερής ερμηνεία δικαιωμάτων έχει οδηγήσει σε έλλειψη σεβασμού για το οτιδήποτε (να μην πω για το άλλο που έβλεπα τελευταία με ένα τύπο που έβγαλε στη δημοσιότητα σταυρό σε σχήμα φαλλού) αλλά τουλάχιστον δεν μπορείς να σεβαστείς την πίστη του άλλου;

Ένας δημοσιογράφος της Charlie Hebdo το 2012 είχε πει: «Θέλουμε να γελάμε απέναντι στους εξτρεμιστές – κάθε εξτρεμιστή. Είτε είναι μουσουλμάνοι, εβραίοι, καθολικοί. Ο καθένας μπορεί να είναι θρησκευόμενος, αλλά δεν μπορούμε να δεχθούμε τις εξτρεμιστικές σκέψεις και πράξεις». Να γελάς με τους εξτρεμιστές. Να μην γελάς με την πίστη του καθενός. Κι εγώ γέλαγα όταν έβλεπα φωτογραφίες του Μπους και των μελών της αμερικανικής κυβέρνησης να προσεύχονται στο Λευκό Οίκο κι ύστερα να πηγαίνουν να διαμελίζουν μικρά παιδιά στη Βαγδάτη. Δεν γέλαγα όμως με Αυτόν στον οποίον προσεύχονταν. Το Νοέμβριο του 2011 το περιοδικό περιλάμβανε στο εξώφυλλο ενός τεύχους του ένα σατιρικό σκίτσο του Μωάμεθ. Ε, ο Μωάμεθ δεν είναι… “εξτρεμιστής”.

Αν θέλουμε να ζούμε σε μια κοινωνία ελευθερίας, ισότητας και σεβασμού της διαφορετικότητας, που είναι θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής ταυτότητας, δεν είναι τόσο απλά “υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης“. Η υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης” δεν συνεπάγεται την προσβολή του άλλου. Μια πολιτισμένη κοινωνία θεωρεί προστατευόμενο αγαθό την τιμή ή την υπόληψη του κάθε προσώπου και των πιστεύω του. Σεβασμός της διαφορετικότητας — πράγμα που για την Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι ζητούμενο — σημαίνει ότι εσύ μπορεί να είσαι όπως είσαι (μαύρος, γυναίκα, ΑΜΕΑ, μουσουλμάνος, ομοφυλόφιλος, λεπτός, χοντρός κτλ.) και εγώ να μη σε κοροιδεύω για αυτό. Και δεν μπορεί ολόκληρες κοινωνίες να σέρνονται πίσω από αυθαίρετες πολιτικές περιοδικών. Όπως πολύ σωστά δήλωσε στο Reuters ο εκδότης της Philadelphia Inquirer Μπιλ Μάριμοου: «Δεν θα αναδημοσιεύσουμε κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες τα σκίτσα. Δεν τίθεται δίλημμα ανάμεσα στο να προσβάλλεις δεκάδες εκατομμύρια μουσουλμάνους και να περιγράψεις κάτι με λέξεις».

 

Ο Κωστής Κοσμέας είναι Κοινωνικός Επιστήμονας, M.Sc. στην Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.